پمپ هیدرولیک ZBF

پمپ ZBF چیست؟

پمپ ZBF یکی از انواع پمپ هیدرولیک دنده‌ای خارجی است. در این پمپ دو چرخ‌دنده با دوران خود روغن را از سمت ورودی مکش کرده و به سمت خروجی منتقل می‌کنند. طراحی نسبتاً ساده، ابعاد مناسب و تنوع دبی باعث شده است این نوع پمپ در پاورپک‌ها و بسیاری از مدارهای هیدرولیک صنعتی قابل استفاده باشد.

مدل‌های ZBF موجود در هیدروپرشین در سه گروه اصلی ۱، ۲ و ۳ عرضه می‌شوند. تفاوت این گروه‌ها فقط در دبی نیست و ابعاد بدنه، حجم جابه‌جایی، مشخصات نصب و محدوده کاری پمپ نیز با تغییر گروه متفاوت می‌شود.

نکته مهم این است که پمپ هیدرولیک وظیفه ایجاد جریان روغن را دارد و فشار در اثر مقاومت مقابل جریان در مدار ایجاد می‌شود. به همین دلیل هنگام انتخاب پمپ باید علاوه بر دبی، فشار مجاز آن نیز با شرایط واقعی سیستم مطابقت داشته باشد.

تفاوت پمپ ZBF گروه ۱، ۲ و ۳

گروه‌های ۱، ۲ و ۳ پمپ ZBF برای ظرفیت‌ها و ابعاد مختلف ساخته شده‌اند. به‌طور کلی گروه ۱ برای دبی‌های پایین، گروه ۲ برای محدوده متوسط و گروه ۳ برای دبی‌های بالاتر استفاده می‌شود.

این محدوده‌ها مربوط به مدل‌های موجود در این دسته‌بندی هستند. هنگام جایگزینی پمپ قبلی نباید فقط به دبی توجه کرد؛ ابعاد نصب، شفت، جهت دوران و پورت‌های ورودی و خروجی نیز باید بررسی شوند.

پمپ ZBF گروه ۱

گروه ۱ کوچک‌ترین گروه میان مدل‌های موجود ZBF است و برای مدارهایی مناسب است که به دبی پایین نیاز دارند. ابعاد کوچک‌تر این گروه در تجهیزاتی که فضای محدودی برای نصب پمپ وجود دارد نیز مزیت محسوب می‌شود.

طبق مشخصات فنی، فشار و حداکثر دور در تمام سایزهای گروه ۱ یکسان نیست. مدل‌های کوچک‌تر این گروه می‌توانند حداکثر دور بیشتری داشته باشند و با افزایش حجم جابه‌جایی، محدوده فشار یا دور مجاز بعضی مدل‌ها کاهش پیدا می‌کند.

پمپ ZBF گروه ۲

گروه ۲ از نظر اندازه و ظرفیت بین گروه‌های ۱ و ۳ قرار دارد و مدل‌های موجود آن محدوده نسبتاً گسترده‌ای از دبی را پوشش می‌دهند.

این گروه برای بسیاری از مدارهای هیدرولیکی با دبی متوسط مناسب است، اما برای انتخاب دقیق باید حجم جابه‌جایی، فشار کاری، دور الکتروموتور و مشخصات نصب مدل موردنظر نیز کنترل شود.

پمپ ZBF گروه ۳

گروه ۳ برای دبی‌های بالاتر استفاده می‌شود و ابعاد بدنه آن نیز نسبت به گروه‌های ۱ و ۲ بزرگ‌تر است. مدل‌های موجود این گروه در هیدروپرشین تا ۱۰۵ لیتر در دقیقه دبی دارند.

در این گروه توجه به فشار مجاز اهمیت زیادی دارد، زیرا مدل‌های با حجم جابه‌جایی بالاتر الزاماً همان فشار مجاز مدل‌های کوچک‌تر را ندارند.

راهنمای انتخاب پمپ ZBF

برای انتخاب پمپ ZBF بهتر است مشخصات را به ترتیب زیر بررسی کنید:

اگر قصد تعویض یک پمپ قدیمی را دارید، بهترین روش این است که ابتدا کد کامل پمپ قبلی را بررسی کنید و سپس مشخصات فنی مدل جدید را با آن تطبیق دهید. یکسان بودن دبی به‌تنهایی به معنی قابل جایگزین بودن دو پمپ نیست.

دبی پمپ ZBF چگونه انتخاب می‌شود؟

دبی مشخص می‌کند پمپ در مدت یک دقیقه چه مقدار روغن وارد مدار می‌کند. این مقدار ارتباط مستقیمی با حجم جابه‌جایی پمپ و سرعت چرخش آن دارد.

حجم جابه‌جایی معمولاً با واحد cc/rev یا ml/rev بیان می‌شود و دبی تئوری را می‌توان تقریباً از رابطه زیر محاسبه کرد:

دبی تئوری (لیتر در دقیقه) = حجم جابه‌جایی (cc/rev) × دور پمپ ÷ ۱۰۰۰

برای مثال، یک پمپ با حجم جابه‌جایی ۲۲ cc/rev در دور ۱۵۰۰ rpm حدود ۳۳ لیتر در دقیقه دبی تئوری ایجاد می‌کند.

به همین ترتیب:

• ۵۱ cc/rev در ۱۵۰۰ دور ≈ ۷۶.۵ لیتر در دقیقه
• ۶۰ cc/rev در ۱۵۰۰ دور ≈ ۹۰ لیتر در دقیقه
• ۷۰ cc/rev در ۱۵۰۰ دور ≈ ۱۰۵ لیتر در دقیقه

دبی واقعی به دلیل راندمان حجمی پمپ می‌تواند کمی کمتر از مقدار تئوری باشد.

فشار کاری پمپ ZBF چقدر است؟

برای همه پمپ‌های ZBF نمی‌توان یک عدد ثابت به‌عنوان فشار کاری اعلام کرد. فشار مجاز به گروه، حجم جابه‌جایی و مدل دقیق پمپ بستگی دارد.

در مشخصات فنی پمپ‌ها معمولاً دو مقدار مهم دیده می‌شود:

Rated Pressure: فشار نامی یا فشار مناسب برای کار معمول پمپ

Peak Pressure: بیشترین فشار لحظه‌ای مجاز

برای نمونه، مشخصات پایه برخی مدل‌ها به شکل زیر است:

در بعضی تیپ‌های پمپ، کاتالوگ مقادیر متفاوت یا مقادیر بالاتری را برای ساختارهای خاص ذکر می‌کند. به همین دلیل قبل از استفاده از پمپ در فشارهای بالا باید کد دقیق مدل و مشخصات همان پمپ بررسی شود.

اگر یک سیستم قبلاً فشار مناسبی داشته اما فشار آن کاهش پیدا کرده است، مشکل الزاماً از انتخاب پمپ نیست و عواملی مانند نشتی داخلی یا خارجی نیز باید بررسی شوند. در مقاله علت افت فشار پمپ هیدرولیک دلایل این مشکل توضیح داده شده است.

دور مجاز پمپ ZBF

حداکثر دور نیز در تمام پمپ‌های ZBF یکسان نیست. مدل‌های کوچک‌تر معمولاً قابلیت کار در دور بالاتری دارند، در حالی که با افزایش حجم جابه‌جایی ممکن است حداکثر دور مجاز کاهش پیدا کند.

برای مثال در مشخصات فنی گروه ۱، بعضی مدل‌های کوچک حداکثر دور تا حدود 3000 rpm دارند، در حالی که مدل‌های بزرگ‌تر این گروه دور مجاز پایین‌تری دارند.

در گروه ۲، بسیاری از مدل‌ها حداکثر دور حدود ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ rpm دارند.

در گروه ۳ نیز مدل‌های کوچک‌تر می‌توانند دور بالاتری داشته باشند، اما با افزایش حجم جابه‌جایی، حداکثر دور مجاز کاهش پیدا می‌کند.

بنابراین هنگام انتخاب پمپ باید RPM الکتروموتور یا محرک با حداکثر دور مجاز همان مدل مقایسه شود.

جهت چرخش پمپ ZBF

جهت دوران یکی دیگر از مشخصاتی است که باید قبل از نصب بررسی شود. در کدگذاری فنی این پمپ‌ها معمولاً:

• R نشان‌دهنده چرخش ساعت‌گرد یا CW است.
• L نشان‌دهنده چرخش پادساعت‌گرد یا CCW است.
• B در برخی مدل‌ها نشان‌دهنده قابلیت چرخش دوطرفه است.

جهت چرخش باید از سمت شفت و مطابق روش اعلام‌شده در کاتالوگ بررسی شود. بنابراین دو پمپ با دبی و گروه یکسان لزوماً از نظر جهت دوران مشابه نیستند.

قبل از روشن کردن الکتروموتور، جهت چرخش موتور و پمپ و همچنین موقعیت ورودی و خروجی روغن باید بررسی شود.

نصب پمپ ZBF روی الکتروموتور

برای راه‌اندازی پمپ ZBF با الکتروموتور معمولاً به الکتروموتور، کوپلینگ و گلدانی مناسب نیاز است.

یک سمت کوپلینگ به شفت الکتروموتور و سمت دیگر آن به شفت پمپ متصل می‌شود تا نیروی چرخشی موتور به پمپ منتقل شود.

گلدانی نیز بین الکتروموتور و پمپ قرار می‌گیرد. یک سمت آن به فلنج و محل پیچ‌های الکتروموتور و سمت دیگر به فلنج و محل پیچ‌های پمپ متصل می‌شود. پس از مونتاژ کامل، کوپلینگ در داخل گلدانی قرار می‌گیرد و از بیرون قابل مشاهده نیست.

در زمان نصب باید هم‌محوری مناسبی بین شفت موتور و شفت پمپ ایجاد شود تا بار جانبی اضافی به شفت‌ها وارد نشود.

توان الکتروموتور نیز باید متناسب با دبی و بیشترین فشار کاری سیستم انتخاب شود. برای محاسبه این بخش می‌توانید از راهنمای انتخاب موتور مناسب برای پمپ هیدرولیک استفاده کنید.

علت صدای زیاد پمپ ZBF چیست؟

صدای غیرعادی پمپ را نباید صرفاً به خرابی خود پمپ نسبت داد. کمبود روغن، ورود هوا به خط مکش، گرفتگی مسیر ورودی، نامناسب بودن ویسکوزیته روغن، دور بیش از حد و فرسودگی داخلی پمپ از عواملی هستند که می‌توانند صدای غیرعادی ایجاد کنند.

اگر پمپ بعد از مدتی کارکرد شروع به ایجاد صدای غیرعادی کرده است، بهتر است ابتدا شرایط مکش، سطح روغن و وضعیت روغن بررسی شود. در مقاله علت زوزه کشیدن پمپ هیدرولیک این موارد با جزئیات بیشتری بررسی شده‌اند.

نگهداری از پمپ ZBF و افزایش طول عمر آن

کیفیت و شرایط روغن تأثیر مستقیمی بر عمر پمپ ZBF دارد. وجود ذرات آلاینده، استفاده از روغن نامناسب و افزایش بیش از حد دمای روغن می‌تواند باعث سایش چرخ‌دنده‌ها، افزایش نشتی داخلی و کاهش عمر پمپ شود.

سه مورد مهم در نگهداری پمپ ZBF عبارت‌اند از فیلتراسیون مناسب، انتخاب ویسکوزیته صحیح روغن و کنترل دمای سیستم.

استفاده از فیلتر هیدرولیک

ذرات فلزی، گردوغبار و آلودگی‌های موجود در روغن می‌توانند بین قطعات داخلی پمپ حرکت کرده و باعث سایش سطوح شوند. به همین دلیل استفاده از فیلتر هیدرولیک مناسب یکی از مهم‌ترین اقدامات برای محافظت از پمپ ZBF است.

فیلتر باید متناسب با دبی سیستم انتخاب شود و المنت آن نیز قبل از گرفتگی شدید تعویض شود. فیلتر خیلی کوچک یا فیلتر مسدودشده می‌تواند افت فشار نامناسب در مسیر روغن ایجاد کند.

همچنین استفاده از 2 مرحله فیلتراسیون در خط مکش و خط برگشت برای پمپ‌های ZBF بهترین راهکار برای افزایش طول عمر آن می‌باشد.

چه روغنی برای پمپ ZBF مناسب است؟

روغن هیدرولیک باید ویسکوزیته مناسبی برای دمای کاری سیستم داشته باشد. بهترین ویسکوزیته برای پمپ‌های ZBF گرید 68 است.روغن بسیار غلیظ می‌تواند شرایط مکش پمپ را دشوار کند و روغن بیش از حد رقیق نیز باعث افزایش نشتی داخلی و کاهش کیفیت روانکاری می‌شود.

برای بسیاری از سیستم‌های هیدرولیک صنعتی که شرایط کاری آن‌ها با این گرید سازگار است، می‌توان از روغن ISO VG 68 استفاده کرد. یکی از نمونه‌های شناخته‌شده این گرید Shell Tellus S2 MX 68 است. اما اگر در ایران به این روغن دسترسی نداشتید می‌توانید مدل پارس بابک 68 را انتخاب کنید.

در زمان تعویض روغن نیز بهتر است از مخلوط کردن روغن‌هایی با پایه یا مشخصات ناسازگار خودداری شود.

دمای مناسب روغن برای پمپ ZBF

برای کارکرد معمول سیستم، بهتر است دمای روغن هیدرولیک تا حد امکان در محدوده ۳۵ تا ۵۰ درجه سانتی‌گراد نگه داشته شود.

در این محدوده معمولاً روغن شرایط مناسبی برای روانکاری و گردش در سیستم دارد همچنین افزایش مداوم دمای روغن بالاتر از محدوده مناسب باعث کاهش ویسکوزیته، افزایش نشتی داخلی و افت کیفیت روانکاری می‌شود و در درازمدت می‌تواند عمر پمپ و سایر قطعات هیدرولیک را کاهش دهد.

اگر دمای روغن به‌طور مداوم بالا می‌رود، مواردی مانند تنظیم فشار مدار، عملکرد شیر اطمینان، حجم مخزن، وضعیت خنک‌کننده، سطح روغن و مسیر گردش آن باید بررسی شوند.

در کنار این موارد، بررسی دوره‌ای نشتی، تغییر صدای پمپ و وضعیت اتصالات می‌تواند بسیاری از مشکلات را قبل از ایجاد خرابی جدی مشخص کند.

کاتالوگ پمپ ZBF

برای انتخاب دقیق پمپ، بهتر است علاوه بر دبی، کاتالوگ فنی نیز بررسی شود. در کاتالوگ اطلاعاتی مانند حجم جابه‌جایی، فشار نامی، فشار پیک، دور مجاز، جهت دوران، ابعاد، نوع شفت و مشخصات ورودی و خروجی درج شده است.

به‌خصوص اگر قصد جایگزینی یک پمپ قدیمی را دارید، مقایسه ابعاد و کد فنی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا دو پمپ با دبی یکسان ممکن است از نظر شفت، فلنج یا محل پورت‌ها متفاوت باشند.

دانلود کاتالوگ: کاتالوگ پمپ ZBF

قیمت پمپ ZBF

قیمت پمپ ZBF به گروه، ظرفیت، مدل و موجودی آن بستگی دارد. به همین دلیل قیمت مدل‌های مختلف به‌صورت جداگانه در همین صفحه نمایش داده شده است که از حدود 9.500.000 تومان تا 25.000.000 تومان متغیر است.

هنگام خرید مدل را فقط براساس قیمت انتخاب نکنید. اگر دبی یا فشار مجاز پمپ با نیاز سیستم مطابقت نداشته باشد، حتی یک پمپ سالم نیز عملکرد مناسبی نخواهد داشت.

جایگزین پمپ ZBF

اگر دبی، ابعاد یا مشخصات موردنیاز شما در میان مدل‌های ZBF موجود نباشد، می‌توان پمپ‌های دنده‌ای دیگر را نیز بررسی کرد. یکی از گزینه‌های موجود، پمپ هیدرولیک دنده‌ای آرافن است که آن هم در گروه‌ها و دبی‌های مختلف عرضه می‌شود.

برای جایگزینی برند یا مدل پمپ باید مشخصات فنی، ابعاد نصب، جهت دوران، شفت و پورت‌ها با پمپ قبلی تطبیق داده شوند و صرفاً برابر بودن دبی کافی نیست.

سوالات متداول درباره پمپ ZBF

تفاوت پمپ ZBF گروه ۱، ۲ و ۳ چیست؟

تفاوت اصلی در حجم جابه‌جایی، دبی، اندازه بدنه و مشخصات نصب است. گروه ۱ برای دبی پایین، گروه ۲ برای دبی متوسط و گروه ۳ برای دبی‌های بالاتر استفاده می‌شود.

پمپ ZBF تا چند لیتر در دقیقه موجود است؟

در مدل‌های موجود سازنده، دبی پمپ‌های ZBF از 1.5 تا ۱۰۵ لیتر در دقیقه می‌باشد.

فشار پمپ ZBF چند بار است؟

فشار گروه 1: 250 بار
فشار گروه 2: 230 بار
فشار گروه 3: 200 بار

برای انتخاب پمپ ZBF چه مشخصاتی مهم است؟

دبی، فشار کاری، دور پمپ، گروه، جهت چرخش، نوع شفت، ابعاد نصب و سایز و محل پورت‌های ورودی و خروجی مهم‌ترین مشخصات هستند.

چه روغنی برای پمپ ZBF مناسب است؟

گرید ویسکوزیته 68 بهترین برای پمپ ZBF می‌باشد. برای بسیاری از سیستم‌های صنعتی، روغن ISO VG 68 مانند Shell Tellus S2 MX 68 یا پارس بابک 68 می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

دمای مناسب روغن پمپ ZBF چقدر است؟

برای کارکرد معمول سیستم بهتر است دمای روغن تا حد امکان حدود ۳۵ تا ۵۰ درجه سانتی‌گراد حفظ شود. دمای بالاتر می‌تواند باعث کاهش ویسکوزیته روغن و افزایش استهلاک سیستم شود.